Arbeidscontract in Nederland 2026: proeftijd, tijdelijk en vast, aanzegtermijn, ontslag en ziekte — complete gids vóór je tekent

Soorten contracten

De cao is belangrijk: veel sectoren hebben een cao die de algemene regels in deze gids kan aanpassen. Vraag altijd welke cao op jouw contract van toepassing is.

Proeftijd

Tijdens de proeftijd kunnen jij en je werkgever direct opzeggen, zonder opzegtermijn en zonder herplaatsingsplicht.

• De proeftijd moet schriftelijk zijn vastgelegd. Een cao kan bij tijdelijke contracten andere regels hebben.
• Voorbeeld: contract van 6 maanden met "proeftijd 1 maand" ← dat beding is nietig.

Wanneer wordt tijdelijk vast? (ketenbepaling)

• Meer dan 3 tijdelijke contracten bij dezelfde werkgever; of
• langer dan 3 jaar achter elkaar tijdelijke contracten; of
• bij opvolgende werkgevers voor hetzelfde werk, bijvoorbeeld eerst via een uitzendbureau en daarna direct bij het bedrijf.

Voorwaarde: maximaal 6 maanden tussen de contracten (bij seizoenswerk tot 9 maanden per jaar kan de cao 3 maanden bepalen). De cao gaat voor.

Uitzonderingen: bbl-leerwerkovereenkomst, jonger dan 18 met gemiddeld maximaal 12 uur per week, bepaalde invalleerkrachten, sectoren met alleen tijdelijke contracten, en afwijkende cao-afspraken.

Aanzegtermijn

Bij een tijdelijk contract (doorgaans van 6 maanden of langer) moet je werkgever je uiterlijk 1 maand vóór het einde schriftelijk laten weten of het contract wordt voortgezet en onder welke voorwaarden.

• Te laat of niet gemeld: je krijgt een vergoeding naar rato. Officieel voorbeeld: een week te laat ← een weeksalaris.
• Bewaar de brief of e-mail met datum.

Opzegtermijnen

Jij als werknemer: in principe 1 maand. Is voor jou een langere termijn afgesproken, dan moet die van de werkgever twee keer zo lang zijn.

• In de proeftijd: geen opzegtermijn.
• Ontslag op staande voet: geen opzegtermijn; vraag de reden schriftelijk en zoek direct juridisch advies.
• Teken geen vaststellingsovereenkomst voordat je de gevolgen voor WW en vergoeding begrijpt.

Transitievergoeding

Bij ontslag of als de werkgever je tijdelijke contract niet verlengt, heb je meestal recht op een vergoeding vanaf dag 1:

• 1/3 bruto maandsalaris per heel dienstjaar;
• plus een deel over de resterende periode (officiële formule);
• maximum 2026: € 102.000 bruto, of één jaarsalaris als dat hoger is.

• Uitbetaling binnen 1 maand na het einde, vaak met het laatste salaris. Niet betaald? Binnen 3 maanden naar de rechter; vanaf 1 maand is wettelijke rente verschuldigd.
• De vergoeding is belast en kan je toeslagen beïnvloeden (inkomen wijzigen).

Ziek: hoeveel en hoe lang?

• Loondoorbetaling tot 2 jaar (104 weken).
• 1e jaar: minimaal 70%, en minimaal het voor jou geldende minimumloon. Veel cao-s betalen 100%.
• 2e jaar: minimaal 70%, zonder aanvulling tot minimumloon.
• Wachtdagen: 1 of 2 onbetaalde dagen alleen als dat in contract of cao staat; binnen 4 weken opnieuw ziek: geen wachtdagen en de periodes tellen samen.
• Na 2 jaar: mogelijk WIA via UWV. Eindigt je tijdelijke contract tijdens ziekte: mogelijk Ziektewet.

Vakantie en vakantiegeld

• Wettelijke vakantie: 4 keer je wekelijkse uren per jaar (40 uur ← 160 uur).
• Vakantiegeld: minimaal 8% van je brutojaarsalaris; als de cao anders bepaalt, minimaal 8% van het minimumloon.
• Tijdens vakantiedagen krijg je 100%, ook als je wegens ziekte 70% krijgt.

Checklist vóór je tekent

1. Soort contract en einddatum?
2. Proeftijd en is die wettelijk toegestaan?
3. Aantal uren: vast of oproep?
4. Brutoloon per uur/maand, en boven het minimumloon voor je leeftijd?
5. Welke cao?
6. Vakantiegeld apart of in het loon?
7. Wachtdagen bij ziekte?
8. Concurrentiebeding (bij tijdelijk contract moet het gemotiveerd zijn)?
9. Pensioen en eigen bijdrage?
10. Reiskosten, overwerk, feestdagen?
11. Jouw opzegtermijn?
12. Hoe en wanneer krijg je je rooster?

Veelgemaakte fouten

• Tekenen zonder te begrijpen; je mag het contract eerst meenemen en laten vertalen.
• Proeftijd accepteren bij een contract van 6 maanden: nietig.
• Contracten niet tellen: noteer alle data.
• Mondeling ontslag nemen tijdens een conflict.
• Bruto en netto verwarren (loonstrook).

Wat verandert er? Wet meer zekerheid flexwerkers

De Eerste Kamer stemde op 7 juli 2026 in; invoering per 1 januari 2028. Volgens de overheid:

• Na 3 tijdelijke contracten mag er 3 jaar geen tijdelijk contract meer tussen dezelfde partijen komen (nu 6 maanden).
• Nulurencontracten worden vervangen door een bandbreedtecontract.
• Uitzendkrachten krijgen minimaal gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden; de meest onzekere fases worden verkort van anderhalf jaar naar 1 jaar.

Tot die datum gelden de huidige regels uit deze gids.