Advocaat met toevoeging in 2026: inkomens- en vermogensgrenzen, eigen bijdrage, € 69 korting en gratis juridisch advies — met voorbeelden

Wat is een toevoeging?

Een toevoeging is een bijdrage van de Raad voor Rechtsbijstand (RvR) in de kosten van een advocaat of mediator. Jij betaalt een deel zelf: de eigen bijdrage. Dit heet ook gesubsidieerde rechtsbijstand.

• De advocaat vraagt aan: hij of zij stelt de aanvraag samen met jou op en dient die in; de Raad beslist.
• De Raad krijgt je inkomens- en vermogensgegevens rechtstreeks van de Belastingdienst.
• De eigen bijdrage betaal je rechtstreeks aan de advocaat of mediator, niet aan de Raad.
• Rechtsbijstand moet echt nodig zijn en het belang moet minimaal € 500 zijn (of € 250 als de advocaat maximaal 3 uur nodig heeft).
• Niet gedekt: griffierecht en proceskosten waartoe je wordt veroordeeld als je verliest.

Inkomens- en vermogensgrenzen 2026

Voor aanvragen vanaf 1 januari 2026 kijkt de Raad naar je fiscaal jaarinkomen van 2024: het peiljaar, twee jaar terug.

Een alleenstaande ouder met kinderen (eenoudergezin) valt in de kolom van gehuwden en samenwonenden. Vermogen is je box 3-vermogen in 2024 (spaargeld, beleggingen). Boven een van beide grenzen krijg je in principe geen toevoeging.

Tabel eigen bijdrage 2026

€ 69 korting: verleent de Raad een toevoeging, dan gaat er € 69 van de eigen bijdrage af. Sinds maart 2020 past de Raad die korting automatisch toe; je hoeft niet eerst naar het Juridisch Loket voor een diagnosedocument. Het Juridisch Loket noemt daarom bedragen na korting, zoals € 188 in plaats van € 257, € 1.015 in plaats van € 1.084 en € 379 in plaats van € 448 bij familiezaken.

De Lichte Advies Toevoeging (LAT) is voor zaken die de advocaat in maximaal 3 uur afhandelt, zoals een brief of kort advies. Voor personen- en familierecht (scheiding, alimentatie, gezag) is de eigen bijdrage hoger dan voor andere zaken.

Rekenvoorbeelden

Illustratief, geen echte personen. De Raad voor Rechtsbijstand beslist over de toevoeging en het precieze bedrag.

Welke route bij welk probleem?

Stap voor stap naar een advocaat met toevoeging

1. Verzamel je papieren: brief, besluit of contract en de belangrijke data (bezwaartermijn!).
2. Bel het Juridisch Loket (0800-8020) of ga langs bij een vestiging. Je krijgt gratis advies en hoort of je een advocaat nodig hebt.
3. Zoek een advocaat die op toevoeging werkt: vraag het altijd vooraf. Alle advocaten staan in het register van de Nederlandse Orde van Advocaten: zoekeenadvocaat.advocatenorde.nl. Verwijst het Juridisch Loket je door, dan kan de Raad je een lijst met geschikte advocaten mailen (matching); de advocaat beslist zelf of hij je zaak aanneemt.
4. De advocaat dient de aanvraag in bij de Raad voor Rechtsbijstand. Meld een inkomensdaling (peiljaarverlegging) of beslag op je loon.
5. Je ontvangt het besluit met de eigen bijdrage en betaalt die volgens de factuur van je advocaat.
6. Niet eens met het besluit? Maak binnen 6 weken na de dagtekening bezwaar. Ook peiljaarverlegging vraag je uiterlijk binnen 6 weken aan.
7. Griffierecht: ga je naar de rechter, vraag dan het verlaagde griffierecht aan met je toevoeging als bewijs.

Peiljaar en inkomenswijziging

• Peiljaar = twee jaar terug: in 2026 is dat 2024.
• Inkomen gedaald? Is je inkomen of vermogen in het lopende jaar minstens 15% lager dan in het peiljaar (of minder, als je daardoor onder de grenzen komt), dan kun je peiljaarverlegging vragen: de Raad rekent dan met het huidige jaar. Dat kan bij de aanvraag of binnen 6 weken na het besluit.
• Inkomen gestegen na 2024? De wet schrijft voor dat de Raad uitgaat van het peiljaar; een hoger inkomen dit jaar telt in de gewone beoordeling niet mee. Let wel op de resultaatsbeoordeling.
• Resultaatsbeoordeling: krijg je uit de zaak een bedrag van minstens 50% van het vrijgestelde vermogen (in 2026: € 19.239,50 per persoon, de helft van € 38.479), of kunnen de kosten op een ander worden verhaald, dan kan de toevoeging met terugwerkende kracht worden ingetrokken en betaal je de advocaat zelf.

Lagere, hogere of geen eigen bijdrage

• Laagste eigen bijdrage bij Wsnp, schuldhulpverlening of faillissement.
• Loonbeslag of beslag op vermogen: tijdelijke regeling tot 1 april 2028; meestal de laagste eigen bijdrage, ook als je inkomen of vermogen eigenlijk te hoog is. Niet als je een rechtsbijstandverzekering hebt. Vragen: Raad voor Rechtsbijstand 088-787 1234.
• Nieuwe eigen bijdrage zonder korting: wissel je van advocaat of zijn extra uren met een nieuwe toevoeging nodig, dan kan een nieuwe eigen bijdrage zonder de € 69 korting volgen.
• Geen eigen bijdrage (onder voorwaarden): toevoeging op verzoek van rechter of officier van justitie, slachtoffers van ernstige gewelds- of zedendelicten, gedetineerden zonder inkomen (formulier ‘Eigen verklaring vrijheidsontneming’), gedwongen psychiatrische opname, minderjarigen met een bijzondere curator, asielzoekers (formulier ‘Eigen verklaring asielzoeker’) en aanhouding voor een ernstig strafbaar feit met piketadvocaat.

Asiel en strafzaken

• Asiel: volgens de IND regelt de Raad voor Rechtsbijstand een advocaat, meestal kosteloos, in alle asielprocedures; de kennismaking is meestal kort voor je gehoor bij de IND. Samen met de advocaat vul je de ‘Eigen verklaring asielzoeker’ in. Zie Gezinshereniging voor vluchtelingen.
• Aanhouding: word je aangehouden voor een ernstig strafbaar feit, dan meldt de politie een piketadvocaat; daarvoor betaal je geen eigen bijdrage. Wijst de rechter of officier je ambtshalve een advocaat toe, dan ook niet.
• Lichtere strafzaken zonder aanhouding: een advocaat is niet verplicht maar wel verstandig; vraag naar een reguliere toevoeging.

Griffierecht en proceskosten

• De toevoeging betaalt het griffierecht niet. Met je toevoeging (of een inkomensverklaring) betaal je wel het verlaagde tarief voor lage inkomens: volgens het Juridisch Loket € 93 in 2026. Controleer het tarief voor jouw zaak op rechtspraak.nl; bij de bestuursrechter gelden andere regels.
• Proceskosten: verlies je, dan kan de rechter je veroordelen in de kosten van de tegenpartij. Die vallen niet onder de toevoeging.
• Advocaat verplicht bij scheiding en bij civiele zaken boven € 25.000. Bij arbeidszaken, bestuursrecht en strafzaken niet verplicht, wel aan te raden.

Alternatieven: verzekering, vakbond en mediation

• Rechtsbijstandverzekering of lid van een vakbond? Neem eerst contact met hen op, zeker bij arbeidszaken en letselschade.
• Mediationtoevoeging: een bij de Raad ingeschreven mediator helpt beide partijen tot afspraken te komen; eigen bijdrage € 69 (t/m € 25.200 alleenstaand / € 35.000 gehuwd) of € 138 (t/m € 35.400 / € 50.000).
• Inkomen te hoog? Vraag de advocaat naar een vaste prijs of betalingsafspraak, of begin met gratis advies van het Juridisch Loket.

Veelgemaakte fouten

1. Te lang wachten tot een termijn verlopen is: bezwaar- en beroepstermijnen zijn kort en staan in de brief. Bel direct het Juridisch Loket.
2. Zelf een toevoeging willen aanvragen: dat doet de advocaat.
3. Niet vooraf vragen of de advocaat op toevoeging werkt; dan volgt misschien een factuur tegen het volle tarief.
4. Peiljaarverlegging vergeten na baanverlies of scheiding: de termijn is 6 weken.
5. Vergeten dat griffierecht apart is: vraag het verlaagde tarief.
6. Ongeregistreerde ‘adviseurs’ die via WhatsApp vooruitbetaling vragen. Controleer het advocatenregister.
7. Een oud 0900-nummer bellen: het Juridisch Loket is gratis bereikbaar via 0800-8020.

Gratis hulp

• Het Juridisch Loket: gratis 0800-8020, ma–vr 9.00–17.00; vanuit het buitenland +31 30 239 2030 (normaal beltarief). Persoonlijk advies voor iedereen met een laag inkomen en weinig spaargeld, met vestigingen in veel steden.
• Raad voor Rechtsbijstand: vragen over je toevoeging via 088-787 1234.
• Schulden? Zie Gratis schuldhulp.

Gerelateerde gidsen

• Huurrechten
• Gratis schuldhulp
• Bijstand
• WW-uitkering
• Gezinshereniging voor vluchtelingen
• Verkeersboetes en CJIB