Bol of bbl? Leren, werken en verdienen vergeleken: tijd, loon, kosten en financiering
- Bol: 4 tot 5 dagen per week naar school en stage bij een erkend leerbedrijf in periodes; geen vast loon.
- Bbl: 1 tot 2 dagen naar school en minimaal 3 tot 4 dagen werken bij een erkend leerbedrijf met een arbeidsovereenkomst en loon.
- Kosten: bol vanaf 18 betaalt lesgeld € 1.511 (2026-2027); bbl betaalt cursusgeld € 314 of € 762.
- Bol geeft recht op studiefinanciering; bbl-leerlingen verdienen loon met een eigen minimumloontabel tot eind 2026.
- Voor bbl moet je eerst een leerbedrijf vinden.
Snel vergeleken
| Bol | Bbl | |
|---|---|---|
| Schooldagen | 4–5 dagen per week | 1–2 dagen per week |
| Werken | Stage in periodes van weken tot een schooljaar | Minimaal 3–4 dagen per week bij een erkend leerbedrijf (minimaal 16 uur per week volgens SBB) |
| Contract | Stageovereenkomst (bpv) tussen student, school en bedrijf | Arbeidsovereenkomst conform de WEB |
| Geld | Geen vast loon; studiefinanciering | Loon; schooldagen soms betaald via de cao |
| Kosten (18+) | Lesgeld € 1.511 (2026-2027) | Cursusgeld € 314 (niveau 1-2) of € 762 (niveau 3-4) |
| Duur | Afhankelijk van opleiding | Meestal 1 tot 4 jaar |
| Werkervaring | Beperkt tot stageperiodes | Veel: je werkt de hele opleiding |
Bron: SBB (Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven) en de Rijksoverheid.
Bol: wanneer past het?
- Je wilt een stevige theoretische basis en schoolstructuur.
- Je hebt nog geen werkgever, of je Nederlands is nog in ontwikkeling en je kunt meer schoolbegeleiding gebruiken.
- Je hebt recht op studiefinanciering (meer).
- Een bedrijf kan je een bijbaan of contract aanbieden, maar je moet daar niet op ingaan.
Bbl: wanneer past het?
- Je wilt loon en werkervaring vanaf dag 1.
- Je bent volwassen of verandert van loopbaan (zij-instromer): ongeveer 29% van de bbl-studenten is volwassene of zij-instromer volgens SBB.
- Je kunt een erkend leerbedrijf vinden dat je aanneemt.
- Je accepteert dat je contract een proeftijd kan hebben en een bindingsperiode na het diploma kan bevatten als het bedrijf extra cursussen betaalde.
Loon in de bbl
Je bent werknemer en hebt minimaal recht op het bbl-minimumloon (bruto per uur, volgens de overheid):
| Leeftijd | Vanaf 1 januari 2026 | Vanaf 1 juli 2026 |
|---|---|---|
| 21+ | 14,71 | 14,99 |
| 20 | 9,05 | 9,22 |
| 19 | 7,72 | 7,87 |
| 18 | 6,69 | 6,82 |
| 17 | 5,81 | 5,92 |
| 16 | 5,07 | 5,17 |
Het kabinet kondigde op 17 april 2026 aan het bbl-jeugdloon per 1 januari 2027 gelijk te trekken met het reguliere jeugdloon (aangekondigd plan; controleer bij invoering). Meer in de gids minimumloon. Veel cao-s betalen meer; lees je contract. Worden schooldagen betaald? Dat hangt af van de cao of van een vrijwillige vergoeding.
Kosten en financiering
| Route | 2026-2027 (€) | 2027-2028 (€) |
|---|---|---|
| Bol (18+) | lesgeld 1.511 | 1.554 |
| Bbl niveau 1-2 | cursusgeld 314 | 323 |
| Bbl niveau 3-4 | cursusgeld 762 | 784 |
- Bol: basisbeurs, aanvullende beurs, reisproduct en optionele lening. Niveau 1-2 gift; niveau 3-4 prestatiebeurs die een gift wordt bij een diploma binnen 10 jaar.
- Bbl: je loon is je inkomen. Afhankelijk van je inkomen kun je zorgtoeslag krijgen.
- Zorgverzekering is in beide gevallen verplicht (voor nieuwkomers).
Een leerbedrijf vinden voor de bbl
- Kies eerst opleiding en school.
- Zoek een erkend leerbedrijf via SBB (controleer de erkenning).
- Solliciteer direct en via de school.
- Controleer dat het contract aan de WEB voldoet en dat je bindingsperiode en proeftijd begrijpt.
- Vraag de school vooraf: wat gebeurt er als je contract tijdens de opleiding eindigt?
Toelating
De toelatingseisen hangen af van niveau en vooropleiding, niet van bol of bbl (toelating mbo). Voor de bbl heb je daarnaast een contract met een bedrijf nodig.
Veelgemaakte fouten
- Bbl kiezen zonder leerbedrijf.
- Cursusgeld vergeten.
- Denken dat een bol-stage betaald is. Niet per se.
- De bindingsclausule niet lezen.
- Bbl-loon niet toetsen aan het juiste minimum voor je leeftijd.
Na het mbo: mbo, hbo en wo. Je contract lezen: arbeidscontracten.
Veelgestelde vragen
Wat is het belangrijkste verschil tussen bol en bbl?
Bol is vooral school met stage; bbl is werken met een arbeidsovereenkomst en loon, met 1 of 2 schooldagen.
Krijg ik loon in de bbl?
Ja, met een arbeidsovereenkomst en minimaal het bbl-minimumloon.
Wat kost het in 2026-2027?
Bol 18+: € 1.511; bbl: € 314 of € 762.
Heeft een bbl-student recht op studiefinanciering?
De overheid noemt dat recht voor bol-studenten; een bbl-student verdient loon.
Heb ik een bedrijf nodig?
In de bbl wel: een erkend leerbedrijf en een arbeidsovereenkomst.
Officiële bronnen
Verschillen komen van SBB; kosten, financiering en minimumloon van Rijksoverheid, gecontroleerd op 4 oktober 2026. Dat bbl geen studiefinanciering heeft is onze afleiding uit het feit dat de overheid dit recht voor bol noemt; controleer bij DUO voor jouw situatie.
Gerelateerde gidsen
Meld een fout met artikel, passage en bron; stuur geen gevoelige identiteitsgegevens.