Oplichting en phishing in Nederland 2026: valse berichten van Belastingdienst en DigiD, ‘hoi mam’-fraude, bankhelpdeskfraude, Marktplaats en Tikkie, nephuur en geldezels — en wat je meteen doet

Waarom nieuwkomers vaak doelwit zijn

Wie net in Nederland woont, krijgt post en berichten van veel onbekende instanties: Belastingdienst, Toeslagen, DigiD, de bank, de gemeente, het CJIB. Oplichters spelen in op angst voor boetes, haast en taalbarrières. De gouden regel van deze gids: handel nooit vanuit het bericht zelf. Klik niet op de link, bel niet het nummer uit het bericht en scan geen onverwachte QR-code. Open zelf de officiële app of website, of bel het nummer op je bankpas of de officiële site.

Veelvoorkomende oplichting: signalen en aanpak

Valse berichten van Belastingdienst en Toeslagen

Volgens de officiële pagina van de Belastingdienst:

• Geen directe betaalverzoeken, en geen meldingen van betalingsachterstanden via WhatsApp of e-mail.
• Geen verzoeken om persoonsgegevens via WhatsApp, sms of e-mail, en nooit de vraag je bankrekening te bevestigen via iDEAL of Wero.
• Een QR-code in een echte brief leidt naar ‘Overzicht betalen en ontvangen’, nooit direct naar een betaalomgeving.
• Echte post komt als brief of aanslag en is terug te vinden in Mijn Belastingdienst of Mijn Toeslagen.
• Vóór je betaalt: vergelijk het rekeningnummer met de lijst officiële rekeningnummers op de phishingpagina van de Belastingdienst (huidige lijst geldig vanaf 1 mei 2026).

Melden: stuur het valse bericht naar valse-email@belastingdienst.nl (alleen voor meldingen), met telefoonnummers, rekeningnummers, websites en een screenshot. Geld overgemaakt? Neem meteen contact op met je bank. Hetzelfde geldt voor berichten namens het CJIB: controleer altijd zelf via de officiële site (zie Verkeersboetes en CJIB).

DigiD-phishing

DigiD stuurt automatisch een e-mail of sms als er iets verandert in je account (aanvraag, activatie van de app, gewijzigde gegevens, verlopen DigiD). Maar DigiD-medewerkers vragen nooit om je inloggegevens. Wie je gebruikersnaam, wachtwoord of activeringscode heeft, kan namens jou inloggen bij Belastingdienst, Toeslagen en zorgverzekeraar. Stuur verdachte berichten door naar valse-email@digid.nl en verwijder ze. Gegevens afgegeven? Volg op digid.nl de stappen bij ‘inloggegevens gestolen’ en neem contact op met de helpdesk. Zie ook DigiD aanvragen.

‘Hoi mam/pap’-fraude via WhatsApp

De politie noemt dit hulpvraagfraude of vriend-in-noodfraude: iemand doet zich via WhatsApp of e-mail voor als familielid of bekende en vraagt om geld. Meestal: eerst een ‘nieuw nummer’, daarna ‘een rekening die vandaag betaald moet worden’. Bel altijd het oude nummer, vraag om een spraakbericht of stel een persoonlijke vraag. Betaald? Direct je bank, daarna aangifte. Online aangifte kan met DigiD, behalve als jouw identiteit of jouw WhatsApp-account is misbruikt om anderen op te lichten; bel dan 0900-8844 voor een afspraak.

Bankhelpdeskfraude en de ‘veilige rekening’

Oplichters bellen soms met het echte telefoonnummer van je eigen bank in beeld (spoofing). Ze zeggen dat je rekening niet veilig is en dat je geld tijdelijk naar een ‘veilige kluisrekening’ moet, of dat een koerier je pas komt ophalen, of vragen je AnyDesk of TeamViewer te installeren. Soms doen ze zich voor als Belastingdienst of een andere instantie. Volgens Veilig Bankieren doet je bank nooit:

• vragen om geld over te maken via telefoon of sms;
• een medewerker sturen om je pas of inlogapparaat op te halen;
• vragen om pincode, wachtwoorden of beveiligingscodes;
• toegang vragen tot je computer of smartphone of je meekijksoftware laten installeren.

Wat doe je: ophangen, zelf je bank bellen, de aanwijzingen van de bankmedewerker volgen en aangifte doen.

Marktplaats en betaalverzoeken (Tikkie)

• Een echt Tikkie-verzoek (ABN AMRO) begint met https://www.tikkie.me/pay/, een Rabobank-verzoek met https://betaalverzoek.rabobank.nl/betaalverzoek; betalen gaat altijd via iDEAL.
• Als verkoper hoef je nooit te betalen of in te loggen bij je bank om geld te ontvangen. Een ‘ontvangstlink’ of ‘verificatie met 1 cent’ die dat vraagt, is een rode vlag.
• Snel van het platform naar WhatsApp willen, of een vreemde ‘verzendlink’: stop.
• Iets gekocht en niets ontvangen, iets verkocht en niet betaald, of een namaakproduct gekregen? Doe online aangifte via politie.nl. Na tien weken krijg je een e-mail of er een onderzoek is gestart; zonder onderzoek volgt binnen zes maanden een afsluitbericht.

Nephuurwoningen en borg

Volgens het Openbaar Ministerie doen oplichters zich voor als verhuurder van een woning die niet van hen is of die ze nooit willen verhuren. Slachtoffers maken vooraf huur over op basis van een beschrijving en foto’s op internet, naar een rekening die niet van de ‘verhuurder’ is. Regels: betaal niets vóór je de woning hebt gezien, de verhuurder of makelaar hebt gecontroleerd en een schriftelijk contract hebt; stuur geen kopie van je paspoort of verblijfsvergunning naar iemand die je niet hebt gecontroleerd. Je rechten rond de borg (maximum en terugbetaaltermijn) staan in Rechten van huurders.

Geldezel: ‘makkelijk geld’ met grote gevolgen

Een geldezel is iemand van wie de bankrekening door criminelen wordt gebruikt om geld wit te wassen. Werving gaat via internet, chat, telefoon en soms bij scholen, met het verhaal van ‘een lucratieve bijbaan van een paar uur’. De geldezel maakt ontvangen geld door naar buitenlandse rekeningen tegen een percentage, of leent zijn pas uit zodat de crimineel het geld opneemt. De gevolgen zijn volgens Veilig Bankieren ‘ingrijpend’:

Benaderd of al betrokken? Bel de politie op 0900-8844 (spoed: 112), meld anoniem via Meld Misdaad Anoniem 0800-7000, en informeer je bank.

Nepwebshops en quishing

KVK adviseert vijf checks: (1) past de activiteit in het Handelsregister bij wat de shop verkoopt? (2) klopt het adres op de site met het Handelsregister? (3) staan adres, e-mail en KVK-nummer op de site? Gebruik eventueel de ScamCheck van KVK; (4) betaal veilig: creditcard, iDEAL/Wero, PayPal of achteraf betalen, en vermijd vooruitbetalen naar buitenlandse rekeningen of tussenpersonen; (5) zoek onafhankelijke keurmerken zoals Thuiswinkel Waarborg of Webshop Keurmerk en echte reviews. Bij quishing (phishing met QR-codes) zitten valse codes op parkeerautomaten, in brieven, reclame, e-mails en valse ‘bankbrieven’. Vraag jezelf af: verwachtte ik deze QR-code?

Oefenberichten

Illustratief, geen echte personen. Wij schreven deze voorbeelden zelf om de signalen te leren; ze zijn niet overgenomen van berichten van slachtoffers:

Erin getuind? Doe dit nu, in deze volgorde

1. Bel direct je bank en laat pas of rekening blokkeren en betalingen stoppen. Vaak kun je je pas zelf blokkeren in de bankapp.
2. Wijzig wachtwoorden (e-mail, DigiD, bank). Bijlage geopend of software geïnstalleerd? Laat je apparaat controleren en bankier niet online tot het schoon is.
3. Bewaar bewijs: bericht, screenshots, telefoonnummer, ontvangende rekening, afschriften.
4. Doe aangifte via politie.nl (vaak met DigiD) of via 0900-8844.
5. Meld het bij de Fraudehelpdesk via fraudehelpdesk.nl of 088 786 73 72.
6. Stuur het valse bericht door naar de nagebootste organisatie: valse-email@belastingdienst.nl, valse-email@digid.nl of het phishingadres van je bank.
7. Identiteit misbruikt (rekening, lening of abonnement op jouw naam)? Meld het bij het CMI via het meldformulier op rvig.nl en doe aangifte.

Wie bel je?

Krijg ik mijn geld terug?

Er is geen algemene garantie; je bank beslist. Wat officiële bronnen zeggen:

• Bankhelpdeskfraude: banken vergoeden slachtoffers meestal ‘uit coulance’, onder voorwaarden, waaronder: aangifte gedaan, het gaat om een particuliere rekening en het is de eerste keer. Aanvullende voorwaarden staan bij de NVB.
• De uniforme veiligheidsregels vragen: codes geheimhouden, pas niet uitlenen, apparaten beveiligen, je rekening controleren (elke twee weken) en incidenten direct melden. De bank kijkt of je je hieraan hebt gehouden.
• Hoe sneller je belt, hoe groter de kans dat een betaling nog te stoppen is.
• Wijst de bank je klacht af, dan kun je naar het Kifid (Klachteninstituut Financiële Dienstverlening).

Door het verlies in de schulden geraakt? Zie Gratis schuldhulp.

Veelgemaakte fouten

1. Het nummer uit het bericht bellen in plaats van het officiële nummer van de bank.
2. Vertrouwen op het nummer in beeld: dat kan vervalst zijn.
3. Een sms-code of DigiD-code doorgeven ‘ter verificatie’.
4. Je rekening of pas uitlenen aan een vriend of ‘werkgever’ voor geld.
5. Borg betalen vóór bezichtiging en contract.
6. Uit schaamte te laat melden: tijd is cruciaal om geld tegen te houden.
7. Geen aangifte bij een klein bedrag: aangiftes helpen de politie zaken te koppelen.

Gratis hulp

• Fraudehelpdesk: advies en doorverwijzing voor slachtoffers (088 786 73 72).
• Politie: 0900-8844 of online aangifte.
• CMI: ondersteuning bij de gevolgen van identiteitsfraude en bemiddeling met betrokken organisaties.
• Veilig Bankieren en Veilig Internetten: uitleg over de nieuwste trucs.
• Juridisch Loket: gratis juridisch advies als je geld wilt terughalen van een bekende oplichter.

Gerelateerde gidsen

• DigiD aanvragen
• Verkeersboetes en CJIB
• Rechten van huurders
• Inkomen doorgeven aan Toeslagen
• Gratis schuldhulp