Wat is mijn buitenlandse diploma waard in Nederland? Per opleidingsniveau, van basisschool tot doctoraat (2026)

Uitgever: Ahmad Alzoubi · Over de uitgever

Tekst en vertaling met AI-ondersteuning, gecontroleerd door de site-eigenaar tegen de officiële bronnen. Werkwijze en correcties

Kort samengevat
  1. Elk niveau een andere route. Kinderen hebben geen waardering nodig; school of internationale schakelklas (ISK) plaatst ze. Volwassenen hebben die vaak wel nodig voor studie of werk.
  2. Wie waardeert: SBB voor vmbo en mbo, Nuffic voor voortgezet en hoger onderwijs. Aanvragen via IDW (zie de procedure).
  3. Nuffic over Syrische diploma’s: Basic Education Certificate = 2 jaar havo; eindexamendiploma = havodiploma; beroepsgericht voortgezet = mbo 2 of 3; technical/intermediate institute (2 jaar) = mbo 4; 4-jarige bachelor = hbo-bachelor of 2 jaar wo; 5-jarige bachelor (engineering, farmacie, tandheelkunde…) = wo-bachelor; master = 1-jarige hbo- of wo-master.
  4. De uitkomst wordt per diploma bepaald. Deze tabel is illustratief en verschilt per land en richting.
  5. Geen diploma? Entreeopleiding, het 21+-toelatingsonderzoek voor hbo/wo en de Indicatie Onderwijsniveau (ION).
  6. Taal: staatsexamen Nt2 programma I (B1) voor mbo en werk op mbo 3–4, programma II (B2) voor hbo en universiteit.

Vier begrippen die vaak door elkaar lopen

Voordat je zoekt naar ‘erkenning’ van je diploma: dit zijn vier verschillende dingen. Veel teleurstelling ontstaat doordat mensen ze verwarren.

BegripWat het isWie beslist
DiplomawaarderingEen rapport dat zegt met welke Nederlandse opleiding of welk diploma jouw diploma vergelijkbaar is. Niet bindend.IDW (via Nuffic of SBB)
ToelatingBesluit van de school, hogeschool of universiteit of je een opleiding mag volgen. Er kunnen extra eisen zijn (vakken, taal, toets).De onderwijsinstelling
BeroepserkenningToestemming om een beschermd (gereglementeerd) beroep uit te oefenen, zoals arts, verpleegkundige of leraar. Per beroep een eigen organisatie.Bevoegde instantie (bijv. DUO voor leraren)
Nederlandse titelHet recht een Nederlandse titel te voeren (ir., mr., drs., dr. enz.) op basis van een buitenlands diploma. Gratis.DUO

Deze gids is ingedeeld naar jouw situatie en opleidingsniveau: waarmee je diploma meestal wordt vergeleken, of een waardering zinvol is, wie waardeert en wat je daarna kunt doen. Hoe je aanvraagt, wat het kost en hoe lang het duurt staat in onze gids over diplomawaardering (IDW, Nuffic en SBB); dat herhalen we hier niet.

Wie waardeert wat?

Volgens de Rijksoverheid:

OrganisatieVoor
SBB (Expertisecentrum Internationale diplomawaardering)Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) en middelbaar beroepsonderwijs (mbo)
NufficVoortgezet onderwijs en hoger onderwijs (hbo en wo)
DUONederlandse titel aanvragen; erkenning als leraar of in de kinderopvang
Hogeschool of universiteitKan je diploma zelf beoordelen of een waardering bij Nuffic aanvragen
Mbo-school (ROC)Vraagt de waardering aan bij het Nationaal Referentiepunt van SBB
UWVVraagt alleen voor mensen met bepaalde uitkeringen een waardering aan bij SBB

Praktisch gevolg: meld je je aan bij een hogeschool of universiteit, vraag dan eerst of zij je diploma zelf beoordelen. Soms hoef je de waardering niet zelf aan te vragen. Nuffic schrijft bovendien dat een beoordeling door SBB voor toelating tot het mbo of voor werk kan afwijken van de algemene vergelijking.

De Nederlandse niveauladder: NLQF en EQF

Nederland plaatst elk diploma op het Nederlands Kwalificatieraamwerk (NLQF), gekoppeld aan het Europese EQF. ‘Vergelijkbaar met havo’ betekent in de praktijk niveau 4. De tabel van Nuffic:

Nederlands diplomaNLQFEQF
Vmbo basisberoepsgerichte leerweg (BB), mbo niveau 1 (Entree)11
Vmbo KB, GL of TL, mbo niveau 222
Mbo niveau 333
Mbo niveau 4, havodiploma44
Vwo-diploma4+4
Associate degree55
Bachelor (hbo en wo)66
Master (hbo en wo)77
Doctor (PhD) en Engineering Doctorate (EngD)88

Nuffic benadrukt: het niveau zegt iets over kennis en vaardigheden na afronding, niet over studielast of inhoud. Een langere buitenlandse opleiding kan dus met een lager niveau worden vergeleken. En let op: ‘2 jaar havo’ is geen volledig Nederlands diploma en heeft geen eigen NLQF-niveau.

De grote tabel: jouw niveau → waarschijnlijke vergelijking → wie waardeert → volgende stap

Jouw niveauGangbare vergelijking (voorbeeld Syrië – Nuffic)NLQFWie waardeertVolgende stap
Kind in de leerplichtige leeftijd (tot 18)Geen waardering nodig—School / ISKDirect inschrijven; leerplicht geldt
Alleen basisonderwijs of geen diplomaNiets om te vergelijken—Niemand (of ION voor vluchtelingen)Entreeopleiding (mbo 1) + taal
Basic Education Certificate (9 jaar)2 jaar havoonder 2NufficMbo 1 of 2 na intake
Voortgezet onderwijs zonder eindexamenGeen diploma; mogelijk ION—IDW (ION) / schoolIntake mbo; of 21+-toets hoger onderwijs
Algemeen eindexamendiploma (literair/exact)Havodiploma4NufficHbo met eventuele extra eisen; wo vaak via hbo-propedeuse
Beroepsgericht voortgezet (industrie/handel/landbouw)Mbo 2 of 32–3SBBWerk, of mbo 3/4 en daarna hbo
Technical/intermediate institute (2 jaar)Mbo 44SBBWerk of hbo
Bachelor 4 jaarHbo-bachelor of 2 jaar wo6 (of lager)NufficWerk, hbo-master of wo afronden
Bachelor 5 jaar (engineering, architectuur, farmacie, tandheelkunde, diergeneeskunde)Wo-bachelor6NufficWerk of wo-master; zorg: BIG
Geneeskunde 6 jaar1 jaar van de 3-jarige wo-master geneeskunde—Nuffic + BIGBIG-route arts
Master1-jarige hbo- of wo-master7NufficWerk, promotie, titel via DUO
DoctoraatGeen gepubliceerde vergelijking voor Syrië(8 voor NL)Nuffic / DUO voor titelTitel dr. via DUO

Belangrijk: de vergelijkingen in deze tabel komen uit de beschrijving van het Syrische onderwijssysteem door Nuffic en zijn alleen illustratief. De echte uitkomst bepalen Nuffic of SBB per diploma, op basis van inhoud en richting, en kan voor andere landen (Irak, Egypte, Marokko, Turkije…) anders zijn. Nuffic heeft per land een pagina ‘onderwijssysteem’ met de vergelijkingen.

1. Kinderen en tieners: geen waardering, wel inschrijven

Voor een leerplichtig kind is geen diplomawaardering nodig. Snel inschrijven is wat telt, want de wet verplicht het:

RegelUitleg
Begin leerplichtDe 1e dag van de nieuwe maand nadat het kind 5 is geworden
Einde volledige leerplichtEinde van het schooljaar waarin het kind 16 wordt, of na minimaal 12 volledige schooljaren
KwalificatieplichtVan 16 tot 18 jaar voor wie nog geen startkwalificatie heeft
Startkwalificatie(Minimaal) een diploma havo, vwo of mbo (niveau 2 of hoger)
Geldt het voor nieuwkomers?Ja, ook voor kinderen met een andere nationaliteit en nieuwkomers (asielzoekers en vreemdelingen)
  • Basisschool (4–12 jaar): de school plaatst het kind in een passende groep; veel gemeenten hebben nieuwkomersvoorzieningen om Nederlands te leren. Zie de basisschool.
  • Voortgezet onderwijs (12+): meestal de internationale schakelklas (ISK). Volgens de VO-raad krijgen nieuwkomers gemiddeld eerst twee jaar les in een ISK en stromen ze daarna (veelal) door naar het reguliere vo en mbo, in de passende onderwijsrichting.
  • Bekostiging: scholen krijgen extra geld voor nieuwkomers die korter dan twee jaar in Nederland zijn; sinds 1 januari 2026 telt die periode vanaf de eerste schooldag in plaats van de aankomstdatum.
  • 16 of 17 jaar: ook met een Basic Education Certificate of een deel van het voortgezet onderwijs geldt de kwalificatieplicht tot 18 zonder havo, vwo of mbo 2. Gebruikelijke route: ISK, daarna mbo of vo.
  • Wat meenemen? Rapporten en schooldiploma’s (ook onvertaald) helpen de school het niveau in te schatten, maar zijn geen voorwaarde voor inschrijving.

Valkuil: wachten op een ‘waardering’ voordat je je kind inschrijft. Niet doen; de leerplicht geldt meteen en de leerplichtambtenaar van de gemeente houdt toezicht.

2. Volwassene met alleen basisonderwijs of zonder diploma

Is een waardering zinvol? Meestal niet: er is geen diploma voortgezet onderwijs om te vergelijken. Richt je liever op taal en beroepsonderwijs.

  • Mbo niveau 1 (Entreeopleiding): bedoeld voor wie niet voldoet aan de toelatingseisen van niveau 2, 3 of 4. Daarna kun je door naar niveau 2, de startkwalificatie. Eisen: toelating mbo.
  • Vraag om een langere intake of meeloopdagen: volgens UAF kun je vragen een paar dagen mee te doen of om een langere intake (niet overal mogelijk), of eerst Entree volgen en dan naar mbo 2.
  • Eerst de taal: wil je later naar mbo 3 of 4, dan past staatsexamen Nt2 programma I (B1) (zie deel 14).
  • Werk: veel banen vragen geen diploma. De bbl combineert betaald werk met een mbo-opleiding: bol of bbl.
  • Financiering vanaf 30 jaar: studiefinanciering voor volwassenen.

3. Middelbare school onderbouw afgerond (Basic Education Certificate / brevet / 9e klas)

Vergelijking: in Syrië duurt de basisfase 9 jaar (6 tot 15 jaar) en eindigt met een centraal examen en het Basic Education Certificate. Nuffic vergelijkt dit met 2 jaar havo.

Wat betekent dat? ‘2 jaar havo’ is geen Nederlands diploma en ligt onder de startkwalificatie. Voor mbo 2 vraagt de wet bijvoorbeeld een vmbo-diploma of bewijs dat je de eerste 3 leerjaren havo/vwo met goed gevolg hebt doorlopen. De school kan je dus in de Entreeopleiding plaatsen of na een toets toelaten tot niveau 2. De school beslist; vraag naar een intake of niveautoets.

  • Waardering aanvragen? Handig om je niveau aan een mbo-school of werkgever te laten zien, maar het geeft geen toegang tot hoger onderwijs.
  • Volgende stap: mbo 2, dan 3 of 4; of vanaf 21 jaar het toelatingsonderzoek (deel 5).

4. Voortgezet onderwijs zonder eindexamen

Geen einddiploma, wel jaren onderwijs. Wat kan je doen?

  1. Verzamel cijferlijsten van elk afgerond jaar, plus het diploma van de basisfase. De school gebruikt die om je niveau in te schatten.
  2. Indicatie Onderwijsniveau (ION): volgens UAF bedoeld voor wie de opleiding niet heeft afgemaakt of het diploma niet kon meenemen; IDW schat je niveau in op basis van jouw informatie. Gratis als je je verblijfsvergunning na 1 januari 2015 kreeg en recht hebt op de DUO-inburgeringslening.
  3. Mbo: met bewijs van 3 afgeronde leerjaren op havo/vwo-niveau kan mbo 2 of 3 mogelijk zijn; anders Entree. De school beslist en kan SBB om advies vragen over je niveau en mbo-mogelijkheden.
  4. 21 jaar of ouder? Vraag een toelatingsonderzoek (colloquium doctum) aan bij de hogeschool of universiteit, ook zonder het vereiste diploma. Daarin wordt gekeken of je kennisniveau voldoende is om de studie te kunnen volgen.

5. Algemeen eindexamendiploma – literaire of exacte richting

Vergelijking: in Syrië duurt de algemene bovenbouw 3 jaar: het eerste jaar is voor iedereen gelijk, daarna kies je de literaire of exacte richting. Het eindigt met een nationaal examen en het General Secondary Education Certificate (Baccalaureate). Nuffic vergelijkt dit met een havodiploma (NLQF 4).

Waar?Nederlandse regel (Rijksoverheid)Wat betekent dat bij havo-vergelijking?
Hbo (hogeschool)Havo, vwo of mbo 4; soms extra toelatingseisenDe meest voor de hand liggende route
Wo (universiteit)Vwo of een hbo-propedeuseOp havoniveau meestal geen directe toelating; bij buitenlandse diploma’s beslist de universiteit
MboNiveau is geen probleemHandig voor wie snel een praktisch beroep wil
  • Literair of exact? In Syrië geeft exact toegang tot vrijwel alle opleidingen en literair tot o.a. talen, letteren, geschiedenis, economie en rechten. In Nederland bestaat die indeling niet, maar een opleiding kan bepaalde vakken eisen (bijv. wiskunde of natuurkunde). Ontbreekt een vak, dan moet je dat soms eerst wegwerken (deficiëntie) met een toets of cursus. Vraag het de opleiding.
  • Cijfers: de vergelijking met havo gaat over niveau, niet over je gemiddelde. Opleidingen met beperkte plaatsen kunnen anders selecteren.
  • Taal: voor Nederlandstalig hbo of wo wordt meestal B2 gevraagd (staatsexamen Nt2 programma II). Engelstalige opleidingen vragen een Engelse taaltoets; zie de opleidingspagina.
  • Ander land? Diploma’s uit andere landen kunnen met havo, vwo of iets anders worden vergeleken. Kijk op de landenpagina van Nuffic of vraag een waardering aan.

Zie ook mbo, hbo en wo vergeleken en studiefinanciering.

6. Beroepsgericht voortgezet onderwijs (industrie, handel, landbouw)

Vergelijking: de Syrische beroepsgerichte bovenbouw duurt 3 jaar na het Basic Education Certificate; de richting staat in de naam van het diploma: Industrial, Commercial of Agriculture Vocational Secondary Education Certificate. Nuffic vergelijkt dit met een mbo-diploma niveau 2 of 3; het exacte niveau ‘hangt af van de inhoud van de opleiding’.

  • Wie waardeert? SBB, omdat het een beroepsdiploma is. Volgens Nuffic kan de beoordeling van SBB afwijken bij toelating tot het mbo of voor werk.
  • Hoger onderwijs: in Syrië soms mogelijk met zeer hoge cijfers, maar een vergelijking op mbo 2–3 geeft in Nederland geen directe toegang tot het hbo. Route: mbo 4 (vaak met vrijstellingen) en dan hbo, of het 21+-toelatingsonderzoek.
  • Werk: hier is een SBB-rapport erg nuttig: een werkgever begrijpt ‘mbo 3 elektrotechniek’ beter dan een buitenlandse diplomanaam.
  • Technische beroepen: voor sommige werkzaamheden (bijv. elektra of gas) kunnen extra Nederlandse certificaten of veiligheidsdiploma’s nodig zijn; vraag de werkgever of school.

7. Diploma van een instituut (technical of intermediate institute – 2 jaar)

Vergelijking: na de beroepsgerichte of algemene bovenbouw kun je in Syrië 2 jaar studeren aan een technical institute of intermediate institute (industrie, landbouw, bedrijfskunde, administratie, en ook een opleiding tot leraar basisonderwijs). Diploma’s: Technical Diploma Certificate (شهادة دبلوم تقاني) of Certificate of Associate Degree (شهادة مساعد المجاز), vaak vertaald als ‘Certificate of Licensed Assistant’. Nuffic vergelijkt alle drie met een mbo-diploma niveau 4 en verwijst voor individuele waardering naar SBB.

  • Valkuil in de naam: ondanks de Engelse vertaling ‘Associate Degree’ is de vergelijking niet het Nederlandse associate degree (NLQF 5), maar mbo 4 (NLQF 4).
  • Volgende stap: een Nederlands mbo 4-diploma geeft toegang tot het hbo. Waardeert SBB jouw diploma op mbo 4-niveau, vraag de hogeschool dan of je daarmee wordt toegelaten en welke extra vakken nodig zijn.
  • Lerarenopleiding: leraar is in Nederland een beschermd beroep; erkenning via DUO (deel 13).
  • 2-jarig diploma uit een ander land: afhankelijk van het type (beroepsgericht of academisch) waardeert SBB of Nuffic; via IDW komt de aanvraag bij de juiste organisatie.

8. Bachelor (universitair diploma)

In Syrië duurt de bachelor (الإجازة, ook Licence) meestal 4 jaar, 5 jaar voor architectuur, diergeneeskunde, engineering, farmacie en tandheelkunde, en 6 jaar voor geneeskunde. Vergelijkingen van Nuffic:

Syrisch diplomaVergelijking NufficOpmerking
Bachelor 4 jaarHbo-bachelor of 2 jaar wo (afhankelijk van de inhoud)Letteren, rechten, economie, wetenschappen…
Bachelor 5 jaar: architectuur, engineering, tandheelkunde, farmacie, diergeneeskundeWo-bachelorNLQF 6
Bachelor geneeskunde 6 jaar1 jaar van een 3-jarige wo-masteropleiding geneeskundeWerken als arts vraagt BIG-registratie
  • Hbo of wo? Nederland heeft hbo (beroepsgericht) en wo (wetenschappelijk). Beide bachelors zijn NLQF 6, maar het verschil telt bij een master: een wo-master kan een wo-bachelor of een premaster vragen.
  • ‘2 jaar wo’: betekent dat de universiteit je misschien in een later jaar plaatst of vrijstellingen geeft, niet dat je een wo-bachelor hebt. De examencommissie beslist.
  • Werk: voeg het Nuffic-rapport toe aan je cv. De meeste beroepen (bijv. administratie, ICT, marketing) vragen geen formele erkenning; het rapport helpt de werkgever je niveau te begrijpen.
  • Titel: met een erkende academische graad kun je bij DUO gratis een Nederlandse titel aanvragen (zoals ing., bc., ir., mr. of drs.), als de opleiding vergelijkbaar is met een Nederlandse opleiding zonder wezenlijke verschillen.
  • Collegegeld bij een tweede studie: vraag DUO en de instelling of je wettelijk collegegeld of instellingscollegegeld betaalt; dat hangt af van eerdere diploma’s en je verblijfsvergunning.

9. Master

Vergelijking: de Syrische master duurt 2 jaar (een jaar vakken en examens, een jaar scriptie); toelating vraagt een bachelor met gemiddeld 70%. Nuffic vergelijkt hem met een 1-jarige hbo- of wo-master, afhankelijk van de inhoud (NLQF 7).

  • Waarom 1 jaar terwijl je 2 jaar studeerde? De vergelijking meet het eindniveau, niet de duur.
  • Volgende stappen: werk op hoog niveau, solliciteren op een promotieplaats (de universiteit beslist) of een Nederlandse titel bij DUO.
  • Hbo- of wo-master? Dat staat in het rapport. Een vergelijking met een wo-master maakt de weg naar promotie meestal makkelijker.

10. Doctoraat en de titel ‘dr.’ in Nederland

Het Syrische doctoraat duurt minimaal 3 jaar (onderzoek, proefschrift en minstens 2 gepubliceerde wetenschappelijke artikelen). De Nuffic-pagina over Syrië noemt geen Nederlandse vergelijking voor het doctoraat. Het Nederlandse doctoraat (PhD) is NLQF 8.

OnderwerpWat DUO zegt
Nederlandse titel aanvragen bij DUOGratis. DUO onderzoekt of je opleiding erkend is, vergelijkbaar met een Nederlandse opleiding met hetzelfde doel, dezelfde rechten geeft en geen wezenlijke verschillen heeft. Mogelijke titels: ing., bc., ir., mr., drs., dr.
Na toekenningJe mag de Nederlandse titel óf de buitenlandse graad voeren; gebruik je de buitenlandse graad, schrijf die dan zoals in het land waar je hem behaalde
Vóór toekenningHet veiligst is je graad te schrijven zoals hij is verleend, bijv. ‘PhD (Universiteit van Damascus)’, en niet de Nederlandse ‘dr.’
Juridische basisEen beleidsregel op wetten.overheid.nl, waarnaar DUO verwijst

Let op bij artsen: in het Arabisch noem je een arts ‘dokter’. In Nederland is dr. een academische titel die bij een promotie hoort; een arts heet arts. Een arts zonder promotie krijgt dus niet alleen door zijn artsdiploma de titel dr. Werken als arts vraagt BIG-registratie (deel 13). Een titel is geen diplomawaardering: daarvoor blijft IDW de route.

11. Onafgemaakte universitaire studie

Studie gestopt door oorlog of vlucht? Gooi wat je hebt gedaan niet weg:

  1. Verzamel wat kan: cijferlijsten per jaar, vakbeschrijvingen, studentenkaart, een verklaring van de universiteit. Zie Syrische documenten legaliseren en vertalen.
  2. Indicatie Onderwijsniveau (ION): voor wie een onvolledig of ontbrekend diploma heeft. Gratis bij een verblijfsvergunning na 1 januari 2015 en recht op de DUO-inburgeringslening.
  3. Toelating: gebruik je eindexamendiploma voortgezet onderwijs als basis en je cijferlijsten om vrijstellingen aan te vragen. De examencommissie van de opleiding beslist.
  4. Geen eindexamendiploma en 21+? Het toelatingsonderzoek bij hogeschool of universiteit.
  5. Nog niet toelaatbaar? Een schakeltraject, of eerst hbo en daarna doorstromen.

12. Documenten kwijt (vluchtelingen)

Dit staat uitgebreid in onze gids over diplomawaardering. Kort:

  • Indicatie Onderwijsniveau (ION): een inschatting van je niveau door IDW op basis van jouw informatie. Geen formele waardering, maar scholen gebruiken zulke informatie om je in de juiste opleiding en het juiste jaar te plaatsen.
  • Gratis bij een verblijfsvergunning na 1 januari 2015 en recht op de DUO-inburgeringslening.
  • Gratis waardering: volgens UAF kan via IDW maar één diploma gratis worden gewaardeerd; kies dus het diploma dat voor je doel het belangrijkst is (meestal het hoogste).
  • Geen diploma bij aanmelding mbo: neem cijferlijsten of vakinformatie mee; de school kan SBB om advies vragen.

13. Beschermde beroepen (arts, verpleegkundige, leraar…)

Volgens de Rijksoverheid mag iemand een gereglementeerd beroep alleen uitoefenen als hij aan de eisen voldoet; voorbeelden zijn leraar, verpleegkundige, advocaat en tolk. Een waardering alleen is niet genoeg. Meer in de waarderingsgids.

BeroepWaar begin je?
Arts, tandarts, apotheker, verpleegkundige, fysiotherapeut, verloskundige…BIG-register (bigregister.nl): procedure verklaring van vakbekwaamheid, met een taalniveau Nederlands per beroep
Leraar (alle sectoren) en kinderopvangDUO
Advocaat, beëdigd tolk/vertaler en andereDe bevoegde instantie per beroep; zoek in de database gereglementeerde beroepen van de Europese Commissie (kies Netherlands)
Niet-beschermde beroepen (de meeste administratieve en technische)Geen erkenning nodig; het waarderingsrapport helpt de werkgever

Is mijn beroep beschermd? Zoek het op in de Europese database van gereglementeerde beroepen en kies Nederland. Staat het er niet in, dan heb je meestal geen erkenning nodig, al kan een werkgever extra certificaten vragen. Een ingenieur heeft bijvoorbeeld meestal genoeg aan een Nuffic-rapport, al gelden voor sommige technische werkzaamheden eigen veiligheidscertificaten.

14. Taal: staatsexamen Nt2 programma I of II?

De waardering zegt wat je diploma waard is; voor studie en werk heb je ook taal nodig. Volgens DUO:

ProgrammaNiveauWaarvoor (DUO)Voor wie meestal
Programma IB1Een mbo-opleiding of werken op mbo 3- of 4-niveauBeroepsonderwijs, instituut, wie naar het mbo wil
Programma IIB2Studeren of werken op hbo- of universitair niveauEindexamen + hbo/wo-wens, academici, veel hogere zorgberoepen
  • Prijs, aanmelden en uitslag: gids staatsexamen Nt2.
  • Engelstalige opleidingen vragen een Engelse taaltoets; zie de opleidingspagina.
  • Het Nt2-diploma helpt ook bij inburgering en naturalisatie: naturalisatie.

Voorbeelden

Illustratief, geen echte personen. De vergelijkingen komen uit Nuffics beschrijving van het Syrische systeem; de werkelijke uitkomst kan afwijken.

SituatieWaarschijnlijke vergelijkingVolgende stap
Jongen van 17 met Syrisch Basic Education CertificateGeen waardering nodig; kwalificatieplicht tot 18Ongeveer 2 jaar ISK, daarna mbo of vo
Vrouw van 35, eindexamen literair, wil social workEindexamen ≈ havo → hbo mogelijkNt2 programma II, dan aanmelden bij hbo en vragen naar vakeisen
Man van 28, beroepsgericht voortgezet elektrotechniek≈ mbo 2 of 3 (SBB)SBB-rapport voor werk, of mbo 4 via bbl met salaris
Afgestudeerde technical institute boekhouding (2 jaar)≈ mbo 4, geen Nederlands associate degreeWerk als assistent-boekhouder, of hbo economie
Civiel ingenieur, bachelor 5 jaar≈ wo-bachelorNuffic-rapport voor werk; titel ir. bij DUO als aan de eisen is voldaan
Afgestudeerde Engelse letteren (4 jaar), wil lesgeven≈ hbo-bachelor of 2 jaar woErkenning via DUO; mogelijk aanvullende lerarenopleiding
Student geneeskunde gestopt in jaar 3, zonder documentenGeen diploma; ION mogelijkION + eindexamendiploma als basis + vrijstellingen aanvragen
Gepromoveerde chemicusGeen gepubliceerde vergelijking voor Syrië‘PhD’ schrijven zoals verleend; titel dr. aanvragen bij DUO

Stap voor stap je route kiezen

  1. Bepaal eerst je doel: werk, mbo, hbo/universiteit of een beschermd beroep? Je doel bepaalt of je überhaupt een waardering nodig hebt.
  2. Lees de landenpagina van Nuffic (onderwijssysteem + land) voor de gangbare vergelijking.
  3. Verzamel documenten: diploma én cijferlijst per niveau. Vertalen en legaliseren: Syrische documenten.
  4. Voor studie: vraag de instelling of zij zelf beoordelen en welke vak- en taaleisen gelden.
  5. Voor werk of inburgering: vraag een waardering aan via IDW (procedure en kosten).
  6. Beschermd beroep? Begin vroeg bij de bevoegde instantie (BIG, DUO…).
  7. Taal: plan het juiste Nt2-programma.
  8. Bewaar het rapport als pdf en stuur het mee bij sollicitaties en aanmeldingen.

Veelgemaakte fouten

  1. Wachten op een waardering voordat je je kind op school inschrijft.
  2. Denken dat het Syrische ‘Associate Degree’ gelijk is aan het Nederlandse associate degree; Nuffic vergelijkt het met mbo 4.
  3. Diploma insturen zonder cijferlijst; de inhoud bepaalt het niveau.
  4. Denken dat een waardering toelating of beroepsbevoegdheid geeft.
  5. ‘dr.’ voeren zonder recht, of alleen omdat je arts bent.
  6. Bureaus betalen voor wat IDW en DUO doen (de titel is gratis).
  7. De gratis waardering gebruiken voor een minder belangrijk diploma, terwijl maar één diploma gratis is.
  8. Taal vergeten: een hoog diploma zonder B1/B2 is niet genoeg voor toelating.
  9. Opgeven zonder diploma: Entree, het 21+-toelatingsonderzoek en ION bestaan.

Gratis hulp

  • IDW: uitlegvideo’s in meerdere talen, waaronder Arabisch, en veelgestelde vragen.
  • School, ROC of hogeschool: de decaan of toelatingsadviseur beantwoordt vragen over eisen gratis.
  • UAF: stichting voor vluchtelingstudenten, met een mbo-helpdesk voor vragen over schakeltrajecten. Voorwaarden op de site.
  • Gemeente: je inburgeringsconsulent, of de leerplichtambtenaar voor kinderen.
  • DUO: Nederlandse titel, erkenning als leraar, staatsexamen Nt2.
  • UWV: met bepaalde uitkeringen vraagt UWV de waardering voor je aan bij SBB.

Een woord niet begrepen? Zoek het op in Overheidstaal uitgelegd.

Bekijk de uitleg in een video

Een praktische stap-voor-stapuitleg van ons YouTube-kanaal (in het Arabisch).

خيار تقييم الشهادة المجاني في IDW: ما الذي تتحقق منه؟

Er wordt niets van YouTube geladen voordat je op afspelen drukt.

Bekijk op YouTube

طلب تقييم الشهادة في هولندا عبر Mijn IDW | Diplomawaardering

Er wordt niets van YouTube geladen voordat je op afspelen drukt.

Bekijk op YouTube

المستندات المطلوبة لتقييم الشهادة في هولندا | IDW documenten

Er wordt niets van YouTube geladen voordat je op afspelen drukt.

Bekijk op YouTube

Veelgestelde vragen

Waarmee wordt het Syrische eindexamendiploma vergeleken?

Nuffic vergelijkt het General Secondary Education Certificate met een havodiploma (NLQF 4). De uitkomst wordt per diploma bepaald.

Kan ik met dat diploma direct naar de universiteit?

Het wo vraagt meestal vwo of een hbo-propedeuse. Op havoniveau ligt het hbo meer voor de hand, maar bij buitenlandse diploma’s beslist de universiteit.

Maakt literair of exact uit?

Die indeling bestaat in Nederland niet, maar opleidingen kunnen vakken als wiskunde eisen. Ontbreekt een vak, dan moet je dat soms eerst wegwerken.

Wat is een 2-jarig instituutsdiploma waard?

Nuffic vergelijkt het Syrische Technical Diploma Certificate en Certificate of Associate Degree met mbo 4; SBB waardeert individueel. Het is geen Nederlands associate degree.

Wat is een Syrisch beroepsgericht diploma (industrie, handel) waard?

Mbo niveau 2 of 3, afhankelijk van de inhoud; SBB waardeert.

Wat is een 4-jarige bachelor waard?

Een hbo-bachelor of 2 jaar wo, afhankelijk van de opleiding. Vijfjarige bachelors (engineering, architectuur, farmacie, tandheelkunde, diergeneeskunde) worden vergeleken met een wo-bachelor.

Waarom wordt mijn 2-jarige master vergeleken met een 1-jarige master?

De vergelijking meet het eindniveau, niet de duur. Nuffic vergelijkt de Syrische master met een 1-jarige hbo- of wo-master.

Mag ik ‘dr.’ voeren met een buitenlands doctoraat?

Vraag de Nederlandse titel gratis aan bij DUO. Daarna mag je de Nederlandse titel of de buitenlandse graad voeren, zoals die in het land van herkomst wordt geschreven. Daarvóór schrijf je de graad zoals verleend (bijv. PhD).

Ik ben arts. Word ik dan dr. in Nederland?

Niet automatisch. Dr. hoort bij een promotie. Om als arts te werken heb je BIG-registratie nodig.

Mijn zoon is 16 en heeft alleen het Basic Education Certificate. Moet hij naar school?

Ja. De kwalificatieplicht geldt tot 18 zonder havo, vwo of mbo 2. Meestal eerst ISK, daarna mbo of vo.

Ik heb geen enkel diploma. Kan ik studeren?

Ja: de Entreeopleiding (mbo 1) en daarna niveau 2; vanaf 21 jaar het toelatingsonderzoek voor hbo of universiteit.

Wat is het 21+-toelatingsonderzoek?

Een toelatingsonderzoek (colloquium doctum) voor wie 21 of ouder is en niet het vereiste diploma heeft. Er wordt gekeken of je kennisniveau voldoende is voor de studie.

Mijn universitaire studie is niet af. Zijn die jaren verloren?

Niet per se. Lever cijferlijsten in en vraag vrijstellingen aan, of vraag een ION aan als documenten ontbreken.

Welk staatsexamen Nt2 heb ik nodig?

Programma I (B1) voor mbo of werk op mbo 3–4; programma II (B2) voor hbo en universiteit.

Wie waardeert mijn diploma: SBB of Nuffic?

SBB waardeert beroepsdiploma's (niveau vmbo en mbo), Nuffic het algemeen voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs. In beide gevallen vraag je aan via IDW.

Ik ben mijn diploma's kwijt. Kan ik mijn niveau toch laten zien?

Ja, met de Indicatie Onderwijsniveau (ION), bedoeld voor mensen zonder papieren, vooral vluchtelingen.

Officiële bronnen

Gecontroleerd bij Nuffic (onderwijssysteem Syrië en niveau van Nederlandse diploma’s NLQF/EQF), Rijksoverheid, DUO, VO-raad, UAF en Nederland Wereldwijd op 12 oktober 2026. De vergelijkingen gelden voor Syrië en zijn illustratief; pagina’s voor andere landen hebben we niet gecontroleerd. Nuffic noemt geen vergelijking voor het Syrische doctoraat. Een wetsartikel over titulatuur en de voorwaarden van UAF-programma’s noemen we niet, omdat we die niet hebben gecontroleerd. Kosten en doorlooptijd staan in de gids over diplomawaardering. Voorbeelden illustratief.

Meld een fout met artikel, passage en bron; stuur geen gevoelige identiteitsgegevens.