Als nieuwkomer naar het hbo of de universiteit (2026)
Diploma, taaleis, Studielink en deadlines, collegegeld, studiefinanciering en UAF — stap voor stap
- De instelling beslist over toelating: zij waardeert je buitenlandse diploma zelf of vraagt een waardering aan bij Nuffic. Hbo vraagt havo, vwo of mbo 4 (of gelijkwaardig), wo vraagt vwo of een hbo-propedeuse.
- Meld je in Studielink uiterlijk 1 mei aan voor een bachelor, en uiterlijk 15 januari voor een numerus-fixusopleiding.
- Voor een Nederlandstalige opleiding is vaak Staatsexamen Nt2 programma II (B2) nodig; programma I (B1) is voor het mbo. De instelling bepaalt de eis.
- Wettelijk collegegeld 2026-2027: € 2.694 voltijd; geen halvering meer sinds 2024-2025.
- Studiefinanciering als je jonger dan 30 bent bij de start en Nederlander bent of een verblijfsvergunning type II, III, IV of V hebt; UAF begeleidt asielstatushouders.
Voor wie is deze gids?
Voor wie met een middelbare-school- of universitair diploma uit het buitenland naar Nederland kwam en wil studeren aan het hbo (hogeschool) of wo (universiteit). Ken je het verschil nog niet, begin dan met mbo, hbo en wo vergeleken. Deze gids beschrijft de praktische route van buitenlands diploma tot eerste lesdag, in de volgorde waarin je het nodig hebt.
Tijdlijn voor een start in september
| Wanneer | Wat doe je |
|---|---|
| Ongeveer een jaar vooraf (sept–dec) | Kies een opleiding, vraag de instelling naar diploma- en taaleisen, start diplomawaardering en vertaling. Begin met Nederlands of Engels op het vereiste niveau. |
| Tot en met 15 januari | Uiterste aanmelddatum voor een numerus-fixusopleiding via Studielink. |
| Uiterlijk 1 mei | Aanmelden voor een gewone bachelor of associate degree, met recht op een studiekeuzecheck. |
| Mei–augustus | Studiekeuzecheck als de instelling die vraagt, documenten insturen, uitslag taalexamen, collegegeld regelen. |
| Minstens 8 weken voordat je recht hebt | Studiefinanciering aanvragen in Mijn DUO (advies van DUO). |
| 1 september | Start van het studiejaar. |
Sommige opleidingen hebben ook een februari-instroom; vraag het de instelling.
Stap 1: is mijn diploma voldoende?
| Niveau | Wat meestal gevraagd wordt |
|---|---|
| Hbo (hogeschool) | Havo, vwo of mbo 4, of een gelijkwaardig buitenlands diploma |
| Wo (universiteit) | Vwo, een behaalde hbo-propedeuse, of een gelijkwaardig buitenlands diploma |
| Master | Passende bachelor; geen vaste deadline, de instelling bepaalt eisen en termijnen |
- Wie waardeert? De instelling zelf, of zij vraagt een waardering aan bij Nuffic. Vraag het dus eerst de instelling voordat je zelf betaalt.
- Een opleiding kan specifieke vakken eisen (bijv. wiskunde of natuurkunde), ook als je diploma vwo-niveau heeft.
- De instelling kan een vertaling of legalisatie/apostille vragen: zie legalisatie en vertaling.
- Het verwachte niveau per diploma staat in Buitenlands diploma per niveau; de procedure en wat je doet zonder papieren in diplomawaardering (IDW).
Stap 2: taal
- Nederlandstalige opleiding: Staatsexamen Nt2 programma II (niveau B2) is bedoeld voor studeren of werken op hbo- of wo-niveau. Programma I (B1) is voor mbo 3 en 4. Beide hebben vier onderdelen (lezen, luisteren, spreken, schrijven) op de computer.
- Engelstalige opleiding: de instelling bepaalt welke toets en score.
- Een B1-inburgeringsdiploma is voor een Nederlandstalige hbo- of wo-opleiding meestal niet genoeg. Plan de tijd van B1 naar B2 ruim. Meer in de Nt2-examengids.
Stap 3: geen passend diploma? Er zijn andere routes
| Route | Hoe het werkt |
|---|---|
| Toelatingsonderzoek / colloquium doctum (21+) | Een instelling mag je toelaten na een toelatingsonderzoek als je het vereiste diploma mist; meestal moet je 21 jaar of ouder zijn (soms uitzondering bij kunstopleidingen). Inhoud en kosten bepaalt de instelling. |
| Hbo-propedeuse, dan universiteit | Een behaalde hbo-propedeuse geeft toegang tot de universiteit. |
| Mbo 4, dan hbo | Een mbo 4-diploma geeft toegang tot het hbo. Zie mbo-voorwaarden. |
Stap 4: aanmelden in Studielink
Aanmelden voor een bachelor of associate degree gaat via Studielink.nl. Voor de studiekeuzecheck heb je DigiD nodig, en daarvoor eerst een BSN en inschrijving bij de gemeente.
| Soort opleiding | Termijn | Let op |
|---|---|---|
| Gewone bachelor of associate degree | Uiterlijk 1 mei | Op tijd aanmelden geeft recht op een studiekeuzecheck. |
| Numerus fixus | Tot en met 15 januari | Maximaal 2 fixusopleidingen per studiejaar en 3 pogingen per opleiding in totaal. Geneeskunde, tandheelkunde, fysiotherapie, verloskunde en mondzorgkunde: maar één instelling. |
| Master | Geen vaste deadline | Vraag de opleiding naar het toelatingsbeleid. |
| Na 1 mei | Soms nog mogelijk | Geen recht op studiekeuzecheck; de instelling beslist. Een opleiding kan inschrijving weigeren als je een verplichte check niet deed. |
Studiekeuzecheck: een gesprek, proefstudeerdag of digitale vragenlijst. Stelt de instelling hem verplicht, dan doe je mee. Aangemeld vóór 1 mei? Dan mag je nog wisselen, maar meld je snel aan zodat er tijd is voor de check vóór 1 september.
Stap 5: collegegeld
| Soort (2026-2027) | Per jaar |
|---|---|
| Wettelijk, voltijd | € 2.694 |
| Wettelijk, deeltijd of duaal | Tussen € 1.604 en € 2.694 |
| Instellingscollegegeld | Bepaalt de instelling; nooit lager dan wettelijk (behalve bij joint degrees), tot 5 keer bij kleinschalig en intensief onderwijs |
- De halvering voor eerstejaars is vervallen sinds studiejaar 2024-2025.
- Je betaalt wettelijk collegegeld als je nog geen opleiding aan een bekostigde Nederlandse instelling hebt afgerond. Was je eerste opleiding in het buitenland, dan betaal je voor je opleiding bij een bekostigde instelling wettelijk collegegeld.
- Na een Nederlandse bachelor én master betaal je meestal instellingscollegegeld voor een volgende opleiding, met uitzonderingen (zoals een eerste zorg- of onderwijsopleiding).
- De nationaliteitseis voor wettelijk collegegeld controleert de instelling via DUO; vraag de studentenadministratie bij twijfel over je verblijfsvergunning.
- Het bedrag voor 2027-2028 stond bij onze controle nog niet op de Rijksoverheid-pagina.
Stap 6: studiefinanciering van DUO
- Je moet jonger dan 30 zijn als je studiefinanciering ingaat. Word je tijdens je studie 30, dan loopt het door; stop je na je 30e, dan kun je niet opnieuw starten.
- Nationaliteit: Nederlander, of verblijfsvergunning type II, III, IV of V (staat op je verblijfspas). Type I: misschien recht; gebruik de check van DUO. Tijdelijke bescherming Oekraïne geeft geen recht.
- Wacht je nog op je vergunning? Vraag toch aan; eerst volgt een afwijzing op nationaliteit, neem daarna binnen 6 weken na ontvangst van je vergunning contact op met DUO.
- Vraag minstens 8 weken vooraf aan. Bedragen en de 10-jaarsregel staan in studiefinanciering.
- 30 of ouder? Levenlanglerenkrediet voor wie 30 of ouder maar jonger dan 57 is, alleen voor collegegeld, niet voor levensonderhoud. Zie leren als volwassene.
- Bijstand? Voltijd studeren kan je recht veranderen. Vraag het de gemeente vóór je aanmelding, en bespreek ook je inburgering als je nog inburgeringsplichtig bent.
Stap 7: begeleiding door het UAF
Het UAF (Stichting voor Vluchteling-Studenten) biedt persoonlijke begeleiding bij studie op mbo 3 of 4, hbo of universiteit. Gepubliceerde voorwaarden (allemaal):
- Je woont in Nederland en hebt een verblijfsvergunning op basis van asiel; zonder vergunning kun je nu geen ondersteuning aanvragen (budget op).
- Je hebt minstens 10 jaar onderwijs gevolgd.
- Je bent gestart met Nederlands op B1 of spreekt het op dat niveau, ook voor Engelstalige opleidingen.
Ondersteuning: advies over taalcursussen, studiekeuze en stappenplan, studievoorbereiding, aanspreekpunt tijdens de studie, hulp bij financiële zaken en contact met de gemeente, en een mentor. De UAF Academy (gratis online Nederlands tot B1) is voor mensen in de asielprocedure of die wachten op inburgering, vanaf A2 Nederlands of Engels. Aanmelden via het formulier of info@uaf.nl; een reactie kan 2 à 3 weken duren. Meer gratis hulp: hub asiel en verblijf.
Illustratieve voorbeelden
| Situatie | Mogelijke route |
|---|---|
| Iemand (24), Syrisch eindexamen exact, asielvergunning type III, wil hbo-techniek | De instelling waardeert het diploma (vaak vergeleken met havo) en checkt wiskunde/natuurkunde. Nt2 programma II nodig voor een Nederlandstalige opleiding. Aanmelden vóór 1 mei, studiefinanciering aanvragen (jonger dan 30, type III), contact met UAF. |
| Iemand (33), 4-jarige bachelor, wil een master | Geen vaste deadline; de instelling beslist of de bachelor volstaat of een premaster nodig is. Geen studiefinanciering (30+), wel levenlanglerenkrediet voor collegegeld. |
| Iemand (20) zonder afgerond middelbaar diploma | Nog geen 21+-toets mogelijk. Route: mbo 4 en daarna hbo, of op 21 een toelatingsonderzoek als de instelling dat aanbiedt. |
| Iemand die geneeskunde wil (numerus fixus) | Aanmelden tot en met 15 januari bij één instelling; in totaal 3 pogingen. Taal en een diploma met passende vakken ruim op tijd regelen. |
Illustratief, geen echte personen; de instelling en DUO beslissen altijd.
Veelgemaakte fouten
- Wachten tot 1 mei bij een numerus fixus: de termijn is 15 januari, anders een jaar wachten.
- Zelf een waardering betalen zonder de instelling te vragen.
- Denken dat B1 genoeg is: Nederlandstalig hbo en wo vragen meestal B2.
- Rekenen op halvering van het collegegeld: vervallen sinds 2024-2025.
- Alle studiefinanciering als gift zien: de lening is altijd schuld.
- De gemeente niet informeren als je bijstand krijgt.
- DigiD te laat regelen.
Checklist vóór aanmelding
- ☐ Exacte opleiding en instelling; numerus fixus?
- ☐ Diploma-, vakken- en taaleisen schriftelijk van de instelling
- ☐ Vertaalde/gelegaliseerde diploma's en cijferlijsten indien gevraagd
- ☐ DigiD en BSN
- ☐ Uitslag Nt2 programma II of de vereiste Engelse toets
- ☐ Aanmelding in Studielink vóór de deadline
- ☐ Studiefinanciering in Mijn DUO minstens 8 weken vooraf
- ☐ Gemeente geïnformeerd bij een uitkering
Veelgestelde vragen
Wat is de aanmelddeadline voor hbo of universiteit?
1 mei voor een bachelor of associate degree, 15 januari voor numerus fixus. Masters hebben geen vaste deadline.
Wie beslist of mijn buitenlandse diploma volstaat?
De instelling; zij waardeert zelf of vraagt een waardering aan bij Nuffic.
Welk niveau Nederlands heb ik nodig?
Voor Nederlandstalige opleidingen meestal Staatsexamen Nt2 programma II (B2). Programma I (B1) is voor het mbo. De instelling bepaalt de eis.
Ik heb geen passend diploma; kan ik toch studeren?
Mogelijk via een toelatingsonderzoek als je 21 of ouder bent, of via mbo 4 en daarna hbo.
Hoeveel is het collegegeld in 2026-2027?
€ 2.694 wettelijk voltijd; deeltijd of duaal tussen € 1.604 en € 2.694.
Bestaat de halvering voor eerstejaars nog?
Nee, vervallen sinds studiejaar 2024-2025.
Krijg ik studiefinanciering met een asielvergunning?
Bij een verblijfsvergunning type II, III, IV of V en als je jonger dan 30 bent bij de start. Bij type I: check bij DUO.
Ik ben ouder dan 30; hoe betaal ik collegegeld?
Met levenlanglerenkrediet van DUO (30 tot 57 jaar), alleen voor collegegeld.
Wat doet het UAF en voor wie?
Begeleiding voor asielstatushouders met minstens 10 jaar onderwijs die Nederlands op B1 leren of spreken.
Voor hoeveel numerus-fixusopleidingen mag ik me aanmelden?
Maximaal 2 per studiejaar en 3 pogingen per opleiding in totaal.
Officiële bronnen
Gecontroleerd bij Rijksoverheid, DUO, NederlandWereldwijd en de website van het UAF op 18 november 2026. Collegegeld 2027-2028 was nog niet gepubliceerd; taal- en vakeisen en kosten van het toelatingsonderzoek verschillen per instelling. Voorbeelden illustratief.
- Rijksoverheid · Deadline aanmelden opleiding hogeschool of universiteit
- Rijksoverheid · Toelating bij een opleiding met een numerus fixus
- Rijksoverheid · Regels studiekeuzecheck
- Rijksoverheid · Met welke diploma's kan ik naar de universiteit of hogeschool?
- Rijksoverheid · Buitenlands diploma waarderen of erkennen
- Rijksoverheid · Hoogte van het collegegeld
- Rijksoverheid · Wanneer moet ik (instellings)collegegeld betalen?
- DUO · Voorwaarden studiefinanciering
- DUO · Studiefinanciering voor statushouders (hoger onderwijs)
- DUO · Voorwaarden levenlanglerenkrediet
- DUO · Hoe het Staatsexamen Nt2 werkt
- NederlandWereldwijd · Buitenlands diploma gebruiken voor studie
- UAF · Ik wil studeren (voorwaarden en ondersteuning)
Meld een fout met artikel, passage en bron; stuur geen gevoelige identiteitsgegevens.