Zwanger en bevallen in Nederland 2026: verloskundige, gratis screening, kraamzorg € 5,70 per uur en aangifte binnen 3 dagen — met tijdlijn

Hoe werkt de zorg tijdens de zwangerschap?

In Nederland begeleidt de verloskundige een gezonde zwangerschap, niet de gynaecoloog. De verloskundige is je eerste aanspreekpunt: zij doet de controles, legt de keuzeonderzoeken uit en begeleidt de bevalling thuis of in het ziekenhuis. Bij een medisch risico verwijst zij je naar de gynaecoloog in het ziekenhuis. In sommige regio’s begeleidt ook de huisarts zwangerschappen.

• Je kiest zelf een verloskundigenpraktijk en meldt je daar direct aan. Kijk welke praktijken bij jou in de buurt zitten.
• Verloskundigen zijn 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar voor spoed. Twijfel je of het spoed is? Bel.
• Na de bevalling begeleidt de verloskundige je de eerste tien dagen. Daarna nemen de huisarts en het consultatiebureau het over. Voor je eigen gezondheid kun je tot 6 weken na de bevalling de verloskundige bellen; dan is ook de nacontrole.

Tijdlijn week voor week

In totaal heb je minimaal 13 afspraken tijdens de zwangerschap, volgens de site van de verloskundigen (KNOV). De keuzeonderzoeken (NIPT, 13 en 20 wekenecho) zijn jouw beslissing: de verloskundige legt uit, maar beslist niet voor je.

Echo’s en screening: wat wordt vergoed in 2026?

• NIPT: een bloedtest op chromosoomafwijkingen, mogelijk vanaf 10 weken; de uitslag komt binnen 10 dagen.
• 13 wekenecho: volgens PNS.nl kun je hier in Nederland “alleen kiezen voor de 13 wekenecho als je meedoet aan de wetenschappelijke IMITAS studie”. De echo is tussen 12+3 en 14+3 weken. Vraag je verloskundige of zij meedoet.
• 20 wekenecho: onderzoekt lichamelijke afwijkingen, met meer detail dan bij 13 weken. Soms is het geslacht te zien, maar dat is niet het doel.
• Officiële informatie over al deze onderzoeken staat ook in het Arabisch op PNS.nl (Information in multiple languages).

Waar bevallen: thuis, ziekenhuis of geboortecentrum

Bij een poliklinische bevalling zonder medische indicatie mag de instelling maximaal € 323 per dag declareren (€ 161,50 voor de moeder en € 161,50 voor de baby). Daar gaat de eigen bijdrage nog af, dus de zorgverzekeraar vergoedt maximaal € 278. Is het tarief hoger, dan betaal je ook het verschil. Vraag het dagtarief vooraf aan het ziekenhuis of geboortecentrum en kijk of je aanvullende verzekering iets vergoedt.

Veel vrouwen bevallen in Nederland thuis; dat is hier normaal en geen teken van minder zorg. Verandert de situatie tijdens de bevalling, dan stuurt de verloskundige je door naar het ziekenhuis en is er alsnog een medische indicatie.

Kraamzorg

De kraamverzorgende komt na de bevalling bij je thuis: zij controleert jou en de baby, helpt met (borst)voeding, leert je de baby verzorgen en meldt problemen aan de verloskundige.

1. Meld je aan vanaf week 12 bij een kraamzorgorganisatie (vraag je zorgverzekeraar welke organisaties gecontracteerd zijn). Vroeg aanmelden geeft zekerheid over een plek.
2. Intakegesprek ongeveer 2 maanden vóór de uitgerekende datum: afspraken over de situatie thuis.
3. Aantal uren: minimaal 24 en maximaal 80 uur, volgens het Landelijk Indicatieprotocol Kraamzorg. De kraamverzorgende en de verloskundige bepalen na de bevalling het definitieve aantal, afhankelijk van onder meer voeding, complicaties en ziekenhuisopname.
4. Duur: meestal tot en met dag 8 na de bevalling, soms tot dag 10 of langer op medische indicatie. Wettelijk heb je recht tot 6 weken na de bevalling.
5. Eigen bijdrage: € 5,70 per uur kraamzorg thuis (2026). Voor kraamzorg in het ziekenhuis betaal je geen eigen bijdrage. Kraamzorg valt niet onder het verplichte eigen risico.
6. Kraampakket: vraag je zorgverzekeraar of je een kraampakket krijgt; dat verschilt per polis.

Kosten: wie betaalt wat?

Rekenvoorbeelden

Illustratief, geen echte personen. Het voorbeeld van 32 uur komt van de site van Zorginstituut Nederland. We rekenen geen bedrag uit voor het tarief van een specifieke instelling, omdat dat verschilt; vraag het na.

Aangifte van de geboorte

• Termijn: binnen 3 dagen na de geboorte; de geboortedag telt niet mee. Eindigt de termijn op een zaterdag, zondag of officiële feestdag, dan krijg je 1 werkdag extra. Je hebt altijd minimaal 2 werkdagen.
• Waar? In de gemeente waar het kind is geboren (dat kan een andere gemeente zijn dan waar je woont, bijvoorbeeld bij een ziekenhuis in een andere stad). In sommige gemeenten kan het online, alleen door de vader of moeder.
• Wie? De vader of duomoeder is verplicht aangifte te doen. De moeder uit wie het kind is geboren mag het doen, maar hoeft niet. Kan geen van hen, dan doet iemand die bij de geboorte was, de eigenaar van het huis of een medewerker van het ziekenhuis het.
• Meenemen: een geldig identiteitsbewijs, en de akte van erkenning of naamskeuze als je die hebt. De baby hoeft niet mee.
• Te laat? De ambtenaar van de burgerlijke stand meldt dit aan het Openbaar Ministerie; je kunt een boete krijgen.
• Na de aangifte volgt de geboorteakte, wordt je kind ingeschreven in de BRP en krijgt het een BSN, nodig voor de zorgverzekering en toeslagen. Snel aangifte doen is ook belangrijk omdat de hielprik zo op gang komt.

Niet getrouwd? Erkenning van het kind

Zijn de ouders getrouwd of geregistreerd partners, dan is de echtgenoot automatisch juridisch vader (voor een duomoeder gelden aparte regels). Zijn jullie niet getrouwd, dan ontstaat er pas een juridische band tussen vader en kind door erkenning.

1. Het beste moment: tijdens de zwangerschap (erkenning van de ongeboren vrucht), in elke gemeente van Nederland. Dan is de vader vanaf de geboorte juridisch ouder.
2. Is de moeder er niet bij, dan is haar schriftelijke toestemming nodig.
3. De akte van erkenning is gratis; afschriften kosten geld.
4. Erkennen kan ook bij de geboorteaangifte of later (vanaf 12 jaar is toestemming van kind en moeder nodig, vanaf 16 alleen van het kind).
5. Heb je een buitenlandse nationaliteit, vraag de gemeente dan ruim op tijd welke documenten nodig zijn; dat kan tijd kosten.

Gevolgen van erkenning: een juridische band tussen vader en kind; sinds 2023 krijg je bij erkenning automatisch gezamenlijk gezag met de moeder (met uitzonderingen); onderhoudsplicht tot 21 jaar; wederzijds erfrecht; en bij de erkenning kies je samen de achternaam.

Na de geboorte: screening, verzekering en vaccinaties

• Hielprik: in de eerste week komt een medewerker van de jeugdgezondheidszorg (JGZ) bij je thuis om een paar druppels bloed uit de hiel te nemen, om zeldzame ernstige ziekten op te sporen. Gratis en vrijwillig; de uitslag is binnen 5 weken bekend.
• Gehoortest: in de eerste maand, door een deskundige medewerker van het consultatiebureau. Doet geen pijn en is gratis; vervolgonderzoek vergoedt de zorgverzekeraar.
• Zorgverzekering: schrijf je kind binnen 4 maanden na de geboorte in bij een zorgverzekeraar. Tot 18 jaar geen premie en geen eigen risico. Zie Zorgverzekering voor nieuwkomers.
• Consultatiebureau / JGZ: volgt de groei en ontwikkeling van je kind en geeft gratis de vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma.
• Vaccinaties: heb je tijdens de zwangerschap de kinkhoestprik gehad (vanaf week 22), dan is je baby vanaf dag 1 beschermd en krijgt hij de eerste DKTP-Hib-HepB-prik op 3 maanden in plaats van op 2 maanden. Een afspraak voor de prik maak je bij de JGZ; je kunt hem halen op het consultatiebureau.

Verlof en geld

• Zwangerschaps- en bevallingsverlof en geboorteverlof: alles in Zwangerschaps-, geboorte- en ouderschapsverlof.
• Kinderbijslag van de SVB: Kinderbijslag-gids.
• Kindgebonden budget: de gids.
• Heb je toeslagen? Geef de geboorte en inkomenswijzigingen door: Inkomen doorgeven bij toeslagen.
• Later kinderopvang: Kinderopvangtoeslag.

Stap voor stap: wat doe je wanneer

1. Positieve test: meld je aan bij een verloskundigenpraktijk en controleer of je zorgverzekering loopt en je een huisarts hebt (Inschrijven bij de huisarts).
2. Vóór week 10: beslis met de verloskundige of je de NIPT wilt.
3. Vanaf week 12: kraamzorg regelen.
4. Niet getrouwd: maak een afspraak bij de gemeente voor erkenning vóór de geboorte.
5. Werk je: plan je zwangerschapsverlof en meld het op tijd bij je werkgever.
6. Vóór de bevalling: ziekenhuistas klaarzetten, het bed op klossen als de kraamzorg dat vraagt, het nummer van de verloskundige opslaan.
7. Binnen 3 dagen na de geboorte: aangifte bij de gemeente.
8. Binnen 4 maanden: baby verzekeren.
9. Daarna: kinderbijslag, toeslagen bijwerken en afspraken op het consultatiebureau.

Veelgemaakte fouten

1. Kraamzorg te laat regelen, pas in de laatste maand; meld je aan vanaf week 12.
2. Denken dat de 13 wekenecho voor iedereen is; in 2026 alleen binnen de IMITAS-studie.
3. Zonder indicatie in het ziekenhuis bevallen zonder het dagtarief en de eigen bijdrage na te vragen.
4. Geen erkenning regelen als je in Nederland juridisch niet getrouwd bent (alleen religieus getrouwd of een niet-geregistreerd huwelijk). Vraag de gemeente of je buitenlandse huwelijk is ingeschreven.
5. Te laat aangifte doen (meer dan 3 dagen): kans op een boete en vertraging van de hielprik.
6. Vergeten de baby te verzekeren binnen 4 maanden.
7. Familie laten tolken bij belangrijke medische gesprekken; vraag naar een professionele tolk.
8. Een commerciële pretecho zien als vervanging van de medische echo; dat is het niet.

Waar vind je gratis hulp?

• Je verloskundige: eerste aanspreekpunt, 24/7 bereikbaar bij spoed.
• PNS.nl (RIVM): uitleg over screening tijdens de zwangerschap en na de geboorte, ook in het Arabisch.
• Consultatiebureau (JGZ): vragen over voeding, groei en vaccinaties, gratis.
• Je zorgverzekeraar: gecontracteerde kraamzorgorganisaties, kraampakket en aanvullende dekking.
• De gemeente: aangifte en erkenning.
• Taal: vraag de verloskundige of het ziekenhuis om een professionele tolk bij belangrijke gesprekken. Of dat gratis is, verschilt per zorgverlener; vraag het vooraf.

Gerelateerde gidsen

• Zwangerschaps-, geboorte- en ouderschapsverlof
• Kinderbijslag
• Kindgebonden budget
• Zorgverzekering voor nieuwkomers
• Inschrijven bij de huisarts
• BSN en inschrijving bij de gemeente