Inburgeren in 2026: brede intake, drie leerroutes, termijn van 3 jaar, examens en kosten, boetes, permanent verblijf en naturalisatie

Moet jij inburgeren?

Niet verplicht met nationaliteit van een EU-land, Liechtenstein, Noorwegen, IJsland of Zwitserland; onder 18 of boven de AOW-leeftijd; 8 jaar in Nederland gewoond in de leerplichtige leeftijd; Nederlandse diploma’s in het Nederlands; of tijdelijk verblijf voor studie of werk. Alle anderen zijn verplicht; DUO stuurt automatisch een brief. De Wi2021 geldt voor wie vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig is.

Brede intake en PIP

• Na BSN, verblijfsvergunning en inschrijving volgt de DUO-brief (kan 8 weken duren).
• De gemeente houdt een brede intake met een leerbaarheidstoets: is B1 binnen 3 jaar haalbaar?
• Daarna volgt het PIP. Lees het goed en vraag om aanpassing als het niet past bij werk, kinderen of gezondheid.
• Gezinsmigranten en overige migranten krijgen ook een intake en PIP, maar regelen en betalen hun leerroute zelf; MAP en PVT volgen ze bij de gemeente.

De drie routes

• KNM hoort bij alle routes: computerexamen van 45 minuten.
• MAP (B1- en Z-route) en PVT bij de gemeente, gratis.
• Afschalen naar A2 in de B1-route kan na minimaal 600 uur taal (verzuim telt niet). Geen maximum aantal pogingen; gedeeltelijke ontheffing alleen op medische gronden.

Termijn en verlenging

• 3 jaar.
• Automatische verlenging van eenmalig maximaal 6 maanden als je alle taallessen uit het PIP hebt gevolgd en minstens 2 taalexamens, KNM, MAP en PVT hebt gehaald.
• Na een boete (niet voor asielstatushouders) krijg je extra tijd:

Boetes

Na de uitspraak van de Raad van State (februari 2026) meldde de minister in juli 2026 dat onherroepelijke Wi2013-besluiten worden herzien en betaalde boetes en leningen worden terugbetaald, en dat een wetswijziging voor de Wi2021 wordt voorbereid. Gemeenten kunnen wel blijven handhaven op inspanning.

Kosten

Examens boeken

• KNM en A2 via Mijn Inburgering met DigiD.
• B1/B2: staatsexamen Nt2 bij DUO (gids Nt2 B1).
• PVT en MAP via de gemeente.
• Wachttijd kan langer dan 6 weken zijn; wijzigen of afzeggen tot 1 week vooraf, met geld terug.

Inburgering, permanent verblijf en naturalisatie

• Permanent of EU-langdurig ingezetene: inburgeringsdiploma nodig, met vrijstelling of ontheffing in bepaalde gevallen (permanent verblijf).
• Naturalisatie: nu inburgeringsexamen op A2 of staatsexamen Nt2 B1/B2. Het Z-routecertificaat volstaat niet. De regering wil de taaleis naar B1 verhogen, maar we vonden geen wet of datum (naturalisatie).

De eerste maanden voor statushouders

In de eerste 6 maanden van je bijstandsrecht betaalt de gemeente vaste lasten zoals huur en energie vanuit je uitkering («financieel ontzorgen», wettelijk verplicht). Daarna doe je het zelf.

Nieuw in 2026

• Tussenevaluatie (28 januari 2026): € 16 miljoen (2023–2026) voor startbanen, betere combinatie van werk en inburgering, meer aandacht voor de democratische rechtsstaat in het PVT, en te lange wachttijden.
• Boetes asielstatushouders: in de praktijk geschrapt; wetswijziging in voorbereiding.
• Wetsevaluatie gepland in 2027.
• Het EU-Migratiepact verandert termijn en eisen niet.

Praktische tips

1. Bewaar je PIP en alle brieven van gemeente en DUO.
2. Houd je lesuren bij (voor afschalen en verlenging).
3. Combineer lessen met parttime werk of vrijwilligerswerk.
4. Vraag een PIP-aanpassing bij grote veranderingen.
5. Begin vroeg met de examens die je het makkelijkst haalt.